Dillere göre klavye düzenleri
6 dk okuma
On parmak yazma her yerde aynı beceridir, ama parmaklarınızın altındaki tuşlar aynı değildir. Fransız AZERTY klavyesi QWERTY’ye göre birkaç harfin yerini değiştirir, Alman klavyesi Y ile Z’yi değiş tokuş eder, Ukrayna ve Gürcü düzenleri ise Latin alfabesinin yerine tamamen kendi alfabelerini koyar. Türkçe Q ise QWERTY’nin harf konumlarını büyük oranda korur, ama ı, ğ, ü, ş, i, ö ve ç için tuşları yeniden kullanır. Nelerin değiştiğini bilmek, doğru düzeni öğrenmenize ve aktarılmayan alışkanlıklardan kaçınmanıza yardımcı olur.
Düzenler neden farklıdır
Düzenler, tasarlandıkları dilleri yansıtır. Bir dilde sık geçen harfler orta sıraya ya da en güçlü parmaklara yerleştirilir; ekstra harfleri (aksan, ümlaut, ogonek) olan dillerin de bunlara yer açması gerekir. Bu yüzden ulusal düzenler noktalama tuşlarını kaydırır ya da ölü tuşlar ve AltGr kullanır.
Öğrenenler için pratik sonuç şudur: orta sıra bir harf kümesi değil, bir konumdur. Parmaklarınız aynı fiziksel tuşların üzerinde durur, ama bu tuşların ürettiği karakterler yüklü düzene bağlıdır. Türkçe Q’da orta sıra a s d f ve j k l ş iken, aynı tuşlar ABD QWERTY’de a s d f ve j k l ; verir.
TypingFast’te kullanılan düzenler
TypingFast her dilin ekrandaki klavyesini ve ders programını aşağıdaki düzene dayandırır. Türkçe için bu, Türkiye’de yaygın olan Türkçe Q düzenidir. Dersler o düzenin fiziksel tuş konumları etrafında kurulduğundan, Orta sıra, Üst sıra ve Alt sıra dersleri her dil için doğru tuşları çalıştırır.
| Dil | Düzen | Öne çıkan özellik |
|---|---|---|
| İngilizce, Endonezce | ABD QWERTY | Referans düzen; diğer düzenlerin çoğu bununla karşılaştırılır. |
| Almanca | QWERTZ | Y ve Z yer değiştirir; ä, ö, ü ve ß’nin kendi tuşları vardır. |
| Fransızca | AZERTY | A/Q ve Z/W yer değiştirir, M orta sıraya geçer ve rakamlar için Shift gerekir. |
| Felemenkçe (Belçika) | Belçika AZERTY | Semboller için AltGr, aksanlar için ölü tuşlar kullanan AZERTY çeşidi. |
| İspanyolca | İspanyolca QWERTY | Ayrı bir ñ tuşu ve akut aksan için ölü tuş. |
| Portekizce | Portekiz QWERTY | Ayrı bir ç tuşu ve akut, gravis, tilde ve çengelli aksan için ölü tuşlar. |
| Türkçe | Türkçe Q | Noktalı ve noktasız i (i, İ, ı, I) ayrı tuşlarda; ğ, ş, ç, ö, ü’nün kendi tuşları var. |
| Lehçe | Lehçe (programcı) | QWERTY tabanlı; Lehçe harfler AltGr ile en yakın Latin harfine basılarak yazılır. |
| Litvanca | Litvanca standart | Rakam sırasında Litvanca harfler bulunur; rakamlara AltGr ile ulaşılır. |
| Letonca | Letonca QWERTY | QWERTY tabanlı; makronlu ve sedilli harfler AltGr ile yazılır. |
| Ukraynaca | ЙЦУКЕН | Kiril düzeni; orta sıra ф і в а п р о л д ж є. |
| Gürcüce | Gürcüce | Gürcü alfabesi aynı fiziksel tuşlara yerleştirilmiştir. |
EnglishУкраїнськаEspañolDeutschFrançaisPortuguêsItalianoBahasa IndonesiaTürkçeFilipinoNederlandsPolskiLietuviųLatviešuქართული
QWERTY, QWERTZ ve AZERTY karşılaştırması
- QWERTY (İngilizce ve birçok başka dil): temel düzen. Üst sırada Q W E R T Y. Türkçe Q aynı q w e r t y dizilimini korur; yalnızca ı, QWERTY’de i’nin durduğu tuşta yer alır ve i orta sıranın sağ ucuna taşınır.
- QWERTZ (Almanca): Z, QWERTY’de Y’nin olduğu üst sıradadır, Y ise alt sıraya geçer. QWERTY ile QWERTZ arasında geçiş yapmak Y ve Z’yi haftalarca karıştırır.
- AZERTY (Fransızca, Belçika): A ve Z üst sıranın başındadır, Q orta sıradadır, W alt sıradadır, M orta sıradadır ve rakam sırası Shift olmadan sembol üretir. Bu, QWERTY’den en büyük değişikliktir.
Ölü tuşlar ve AltGr
Ölü tuş bir sonraki harfi bekler ve onunla birleşir. İspanyolca, Portekizce ve Fransızca klavyelerde aksan tuşuna, ardından bir ünlüye basmak aksanlı harfi verir; yani aksanlı harf, tek bir hareket olarak öğrendiğiniz iki tuşluk bir dizidir. Türkçe Q bu konuda daha basittir: alfabenin 29 harfinin hepsi, ç, ğ, ı, ö, ş, ü ve noktalı i dahil, kendi tuşuna sahiptir; harfler için ölü tuş ya da AltGr gerekmez. Büyük İ ve I ise yalnızca i ve ı tuşlarıyla Shift’e basarak elde edilir.
AltGr (sağ Alt) üçüncü bir karakter katmanı seçer. Lehçe ve Letonca düzenlerde ł veya ā gibi harflere QWERTY harflerini her zamanki yerinde tutarak böyle ulaşılır.
Düzenler arasında geçiş
- Bir seferde tek düzen öğrenin. İki yeni düzeni karıştırmak kafa karışıklığını ikiye katlar.
- Gerçekten kullandığınız fiziksel klavyeyle eşleşin. Fransız AZERTY klavyesi, İngilizce okusanız bile Fransızca ders ister.
- Geçiş yaptığınızda yüzde 20 ile 40 arasında geçici bir hız düşüşü ve toparlanmak için birkaç hafta bekleyin.
- Tuş üstü etiketlere güvenmeyin. On parmak yazma, düzeni gözlerinizin değil parmaklarınızın bilmesi demektir.
- Birden çok dilde yazıyorsanız sahip olduğunuz klavyenin düzenini seçin, gerisi için işletim sisteminizin girdi dili değiştiricisini kullanın.
Sık sorulan sorular
Hangi klavye düzeni en hızlıdır?
Yaygın düzenlerden herhangi birinin çoğu kişi için anlamlı ölçüde daha hızlı olduğuna dair güvenilir bir kanıt yoktur. Alışkanlık ve pratik, düzenin kendisinden çok daha önemlidir.
Dvorak veya Colemak’e geçmeli miyim?
Yalnızca meraklıysanız ya da belirli bir rahatlık nedeniniz varsa. Yeniden öğrenme haftalarca düşük verimliliğe mal olur ve hız avantajı iyi kanıtlanmış değildir.
Sahip olmadığım bir düzeni çalışabilir miyim?
Evet, ama fiziksel klavyeniz eşleşmeyeceği için gerçek kas hafızası oluşturamazsınız. En iyi sonuç için aynı düzene sahip bir klavyede çalışın.
Alman klavyelerinde Y ve Z neden yer değiştirmiş?
Almancada Z, Y’den çok daha sık geçer; bu yüzden üst sırada daha kolay ulaşılan konum ona verilmiştir.
Beceri aktarılır; tuş konumları aktarılmaz. Fiziksel klavyenizle eşleşen düzeni seçin, önce onun orta sırasını öğrenin ve doğru kas hafızasını oluşturmak için kendi dilinizin derslerini kullanın.