კლავიატურის განლაგებები ენების მიხედვით
6 წთ საკითხავი
ათთითიანი ბეჭდვა ყველგან ერთი და იგივე უნარია, მაგრამ თითების ქვეშ მოქცეული კლავიშები განსხვავებულია. ფრანგულ AZERTY კლავიატურაზე QWERTY-სთან შედარებით რამდენიმე ასო ადგილს ცვლის, გერმანულზე Y და Z ერთმანეთს ენაცვლება, ხოლო ქართული და უკრაინული განლაგებები ლათინურ ანბანს მთლიანად ანაცვლებს. ქართულად მბეჭდავისთვის ეს ნაცნობი სურათია: ქართული განლაგება იმავე ფიზიკურ კლავიშებზე ათავსებს ქართულ ასოებს, რომლებზეც QWERTY-ზე ლათინური ასოებია. იმის ცოდნა, თუ რა იცვლება, დაგეხმარებათ სწორი განლაგება ისწავლოთ და თავიდან აიცილოთ ჩვევები, რომლებიც სხვა განლაგებაზე არ გადადის.
რატომ განსხვავდება განლაგებები
განლაგება იმ ენებს ასახავს, რომლებისთვისაც შეიქმნა. ერთ ენაში ხშირი ასოები საწყის რიგზე ან ყველაზე ძლიერ თითებთან დგას, ხოლო ენებს, რომლებშიც დამატებითი ასოებია (აქცენტები, უმლაუტები, ოგონეკები), მათთვის ადგილი სჭირდებათ. სწორედ ამიტომ ეროვნულ განლაგებებში პუნქტუაციის ნიშნები გადააქვთ ან მკვდარ კლავიშებსა და AltGr-ს იყენებენ.
პრაქტიკული დასკვნა დამწყებისთვის: საწყისი რიგი პოზიციაა და არა ასოების ნაკრები. თითები ერთსა და იმავე ფიზიკურ კლავიშებზე ისვენებს, მაგრამ მათ მიერ აკრეფილი სიმბოლოები დამოკიდებულია დაყენებულ განლაგებაზე. მაგალითად, ქართულ განლაგებაზე იმ კლავიშებზე, სადაც QWERTY-ზე A S D F G H J K L არის, აიკრიფება ა ს დ ფ გ ჰ ჯ კ ლ.
TypingFast-ზე გამოყენებული განლაგებები
TypingFast-ი თითოეული ენის ეკრანულ კლავიატურასა და გაკვეთილების პროგრამას ქვემოთ მოცემულ განლაგებას აფუძნებს. გაკვეთილები ამ განლაგების ფიზიკურ კლავიშებზეა აგებული, ამიტომ საწყისი, ზედა და ქვედა რიგის გაკვეთილები თითოეული ენისთვის სწორ კლავიშებს ავარჯიშებს.
| ენა | განლაგება | რა გამოირჩევა |
|---|---|---|
| ინგლისური, ინდონეზიური | US QWERTY | საბაზისო განლაგება; სხვა განლაგებების უმეტესობა მასთან შედარებით აღიწერება. |
| გერმანული | QWERTZ | Y და Z ადგილს ცვლის; ä, ö, ü და ß-ს საკუთარი კლავიშები აქვს. |
| ფრანგული | AZERTY | A/Q და Z/W ადგილს ცვლის, M საწყის რიგში გადადის, ციფრების აკრეფას კი Shift სჭირდება. |
| ბელგიური ჰოლანდიური | Belgian AZERTY | AZERTY-ს ვარიანტი: სიმბოლოებისთვის AltGr, აქცენტებისთვის კი მკვდარი კლავიშები. |
| ესპანური | Spanish QWERTY | ცალკე ñ კლავიში და მკვდარი კლავიში მახვილისთვის (acute). |
| პორტუგალიური | Portuguese QWERTY | ცალკე ç კლავიში და მკვდარი კლავიშები acute-ის, grave-ის, ტილდეს და ცირკუმფლექსისთვის. |
| თურქული | Turkish Q | წერტილიანი და უწერტილო i (i, I, ı, İ) ცალკე კლავიშებზეა; ğ, ş, ç, ö, ü-ს საკუთარი კლავიშები აქვს. |
| პოლონური | Polish Programmers | QWERTY-ზე დაფუძნებული; პოლონური ასოები აიკრიფება AltGr-ით უახლოეს ლათინურ ასოსთან ერთად. |
| ლიტვური | Lithuanian standard | ციფრების რიგზე ლიტვური ასოებია; ციფრები AltGr-ით აიკრიფება. |
| ლატვიური | Latvian QWERTY | QWERTY-ზე დაფუძნებული; მაკრონიანი და ცედილიანი ასოები AltGr-ით აიკრიფება. |
| უკრაინული | ЙЦУКЕН | კირილიცის განლაგება; საწყისი რიგია ф і в а п р о л д ж є. |
| ქართული | ქართული (QWERTY-ზე დაფუძნებული) | ქართული ანბანი იმავე ფიზიკურ კლავიშებზეა გადანაწილებული; საწყისი რიგია ა ს დ ფ გ ჰ ჯ კ ლ, ხოლო შ ჟ ჭ ღ თ ძ ჩ Shift-ით აიკრიფება. |
EnglishУкраїнськаEspañolDeutschFrançaisPortuguêsItalianoBahasa IndonesiaTürkçeFilipinoNederlandsPolskiLietuviųLatviešuქართული
QWERTY, QWERTZ და AZERTY
- QWERTY (ინგლისური და მრავალი სხვა ენა): საბაზისო განლაგება. ზედა რიგში Q W E R T Y დგას. ქართული განლაგებაც ამავე ფიზიკურ გეგმას მისდევს: იმავე ადგილებზე ქ წ ე რ ტ ყ არის.
- QWERTZ (გერმანული): Z ზედა რიგშია, იქ, სადაც QWERTY-ზე Y დგას, ხოლო Y ქვედა რიგში გადადის. QWERTY-სა და QWERTZ-ს შორის გადართვისას Y და Z კვირების განმავლობაში ართულებს ბეჭდვას.
- AZERTY (ფრანგული, ბელგიური): ზედა რიგს A და Z იწყებს, Q საწყის რიგშია, W ქვედა რიგში, M კი საწყის რიგზე დგას, ხოლო ციფრების რიგი სიმბოლოებს Shift-ის გარეშე გამოსცემს. ეს QWERTY-სგან ყველაზე დიდი განსხვავებაა.
მკვდარი კლავიშები და AltGr
მკვდარი კლავიში მომდევნო ასოს ელოდება და მასთან ერთად ერთ სიმბოლოს ქმნის. ესპანურ, პორტუგალიურ და ფრანგულ კლავიატურებზე აქცენტის კლავიშის, შემდეგ კი ხმოვნის დაჭერა აქცენტიან ასოს იძლევა, ანუ აქცენტიანი ასო ორკლავიშიანი თანმიმდევრობაა, რომელსაც ერთ მოძრაობად სწავლობთ.
AltGr (მარჯვენა Alt) სიმბოლოების მესამე შრეს ირჩევს. პოლონურ და ლატვიურ განლაგებებზე სწორედ ამით აიკრიფება ისეთი ასოები, როგორიცაა ł ან ā, ხოლო QWERTY-ს ასოები თავის ჩვეულ ადგილზე რჩება. ქართულ განლაგებაზე მკვდარი კლავიშები არ არის, AltGr-ზე კი ძირითადად არქაული ასოები და ტიპოგრაფიული სიმბოლოებია; თანამედროვე ანბანის ყველა ასო აიკრიფება უშუალოდ ან Shift-ით.
განლაგებებს შორის გადართვა
- ერთდროულად ერთ განლაგებას ისწავლეთ. ორი ახალი განლაგების შერევა დაბნეულობას აორმაგებს.
- აირჩიეთ ის განლაგება, რომელიც თქვენს ფიზიკურ კლავიატურას შეესაბამება. ფრანგულ AZERTY კლავიატურას ფრანგული გაკვეთილები სჭირდება, თუნდაც ინგლისურად კითხულობდეთ.
- გადართვისას დროებით სიჩქარის 20-დან 40 პროცენტამდე დაკლება და გამოსასწორებლად რამდენიმე კვირა უნდა ელოდოთ.
- არ დაეყრდნოთ კლავიშებზე დატანილ ასოებს. ათთითიანი ბეჭდვა ნიშნავს, რომ განლაგება თქვენმა თითებმა უნდა იცოდნენ და არა თვალებმა.
- თუ რამდენიმე ენაზე ბეჭდავთ, აირჩიეთ თქვენი კლავიატურის განლაგება, დანარჩენისთვის კი ოპერაციული სისტემის შეყვანის გადამრთველი გამოიყენეთ. ქართულად და ლათინურად მბეჭდავისთვის ეს ჩვეულებრივ ერთი ფიზიკური კლავიატურაა და ენის გადამრთველი.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელი კლავიატურის განლაგებაა ყველაზე სწრაფი?
არ არსებობს სანდო მტკიცებულება, რომ რომელიმე ძირითადი განლაგება უმეტესობისთვის მნიშვნელოვნად უფრო სწრაფია. გაცილებით მეტს განსაზღვრავს გამოცდილება და პრაქტიკა, ვიდრე თავად განლაგება.
უნდა გადავიდე Dvorak-ზე ან Colemak-ზე?
მხოლოდ თუ გაინტერესებთ ან კომფორტის კონკრეტული მიზეზი გაქვთ. ხელახლა სწავლა კვირების განმავლობაში ამცირებს პროდუქტიულობას, სიჩქარის სარგებელი კი არ არის კარგად დადასტურებული.
შემიძლია ისეთი განლაგების ვარჯიში, რომელიც არ მაქვს?
დიახ, მაგრამ თქვენი ფიზიკური კლავიატურა არ დაემთხვევა და ამიტომ ნამდვილ კუნთოვან მეხსიერებას ვერ ჩამოაყალიბებთ. საუკეთესო შედეგისთვის ივარჯიშეთ იმავე განლაგების კლავიატურაზე.
რატომ ენაცვლება Y და Z ერთმანეთს გერმანულ კლავიატურებზე?
გერმანულში Z გაცილებით უფრო ხშირია, ვიდრე Y, ამიტომ მას ზედა რიგში უფრო მოსახერხებელი პოზიცია მიანიჭეს.
უნარი გადადის, კლავიშების პოზიციები კი არა. აირჩიეთ თქვენს ფიზიკურ კლავიატურასთან შესაბამისი განლაგება, ჯერ საწყისი რიგი ისწავლეთ და თქვენი ენის გაკვეთილებით სწორი კუნთოვანი მეხსიერება ჩამოაყალიბეთ.