Układy klawiatury według języka
6 min czytania
Pisanie bezwzrokowe to wszędzie ta sama umiejętność, ale klawisze pod palcami już nie. Francuska klawiatura AZERTY zamienia kilka liter w porównaniu z QWERTY, niemiecka zamienia Y i Z, a układy ukraiński czy gruziński zastępują alfabet łaciński w całości. Polski układ programisty jest tu wyjątkowo łagodny: to zwykłe QWERTY z polskimi literami dostępnymi przez AltGr. Wiedza o tym, co się zmienia, pomaga nauczyć się właściwego układu i uniknąć nawyków, które się nie przenoszą.
Dlaczego układy się różnią
Układy odzwierciedlają języki, dla których powstały. Litery częste w jednym języku leżą w rzędzie środkowym lub pod najsilniejszymi palcami, a języki z dodatkowymi literami (akcenty, umlauty, ogonki) potrzebują na nie miejsca, dlatego układy narodowe przesuwają interpunkcję albo używają klawiszy martwych i AltGr.
Praktyczny wniosek dla uczących się: rząd środkowy to pozycja, a nie zestaw liter. Palce spoczywają na tych samych fizycznych klawiszach, ale znaki, które produkują, zależą od zainstalowanego układu.
Układy używane w TypingFast
TypingFast opiera klawiaturę ekranową i program lekcji dla każdego języka na poniższym układzie. Lekcje są zbudowane wokół fizycznych położeń klawiszy tego układu, więc lekcje Rząd środkowy, Rząd górny i Rząd dolny ćwiczą właściwe klawisze dla każdego języka. Dla polskiego jest to układ polski programisty: litery rozmieszczone jak w QWERTY, a polskie znaki wpisywane przez AltGr.
| Język | Układ | Co się wyróżnia |
|---|---|---|
| Angielski, indonezyjski | US QWERTY | Układ odniesienia; z nim porównuje się większość pozostałych. |
| Niemiecki | QWERTZ | Y i Z są zamienione; ä, ö, ü i ß mają własne klawisze. |
| Francuski | AZERTY | A/Q oraz Z/W są zamienione, M przechodzi do rzędu środkowego, a cyfry wymagają Shifta. |
| Niderlandzki (Belgia) | Belgijski AZERTY | Wariant AZERTY z AltGr dla symboli i klawiszami martwymi dla akcentów. |
| Hiszpański | Hiszpański QWERTY | Osobny klawisz ñ i klawisz martwy dla akutu. |
| Portugalski | Portugalski QWERTY | Osobny klawisz ç i klawisze martwe dla akutu, gravisu, tyldy i cyrkumfleksu. |
| Turecki | Turecki Q | Kropkowane i bezkropkowe i (i, I, ı, İ) na osobnych klawiszach; ğ, ş, ç, ö, ü na własnych klawiszach. |
| Polski | Polski programisty | Baza QWERTY; polskie litery wpisuje się przez AltGr plus najbliższą literę łacińską. |
| Litewski | Litewski standardowy | Rząd cyfr zawiera litery litewskie; cyfry wpisuje się przez AltGr. |
| Łotewski | Łotewski QWERTY | Baza QWERTY; litery z makronem i cedillą przez AltGr. |
| Ukraiński | ЙЦУКЕН | Układ cyrylicki; rząd środkowy to ф і в а п р о л д ж є. |
| Gruziński | Gruziński | Pismo gruzińskie rozłożone na tych samych fizycznych klawiszach. |
EnglishУкраїнськаEspañolDeutschFrançaisPortuguêsItalianoBahasa IndonesiaTürkçeFilipinoNederlandsPolskiLietuviųLatviešuქართული
QWERTY a QWERTZ a AZERTY
- QWERTY (angielski, polski i wiele innych): układ bazowy. Q W E R T Y w rzędzie górnym.
- QWERTZ (niemiecki): Z leży w rzędzie górnym tam, gdzie w QWERTY jest Y, a Y w rzędzie dolnym. Przesiadka między QWERTY a QWERTZ przez tygodnie myli Y i Z.
- AZERTY (francuski, belgijski): A i Z otwierają rząd górny, Q leży w rzędzie środkowym, W w dolnym, M w środkowym, a rząd cyfr wpisuje symbole bez Shifta. To największa zmiana względem QWERTY.
Klawisze martwe i AltGr
Klawisz martwy czeka na następną literę i łączy się z nią. Na klawiaturach hiszpańskich, portugalskich i francuskich naciśnięcie klawisza akcentu, a potem samogłoski daje literę z akcentem, więc litera z akcentem to dwuklawiszowa sekwencja, którą uczysz się jako jeden ruch.
AltGr (prawy Alt) wybiera trzecią warstwę znaków. W układzie polskim i łotewskim w ten sposób wpisujesz litery takie jak ł czy ā, a litery QWERTY zostają na swoich zwykłych miejscach. Polski układ programisty nie ma klawiszy martwych: każda z dziewięciu polskich liter (ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż) to jedno naciśnięcie AltGr plus najbliższa litera łacińska.
Przełączanie między układami
- Ucz się jednego układu naraz. Mieszanie dwóch nowych układów podwaja zamieszanie.
- Dopasuj się do fizycznej klawiatury, której naprawdę używasz. Francuska klawiatura AZERTY wymaga francuskich lekcji, nawet jeśli czytasz po polsku.
- Spodziewaj się tymczasowego spadku szybkości o 20-40 procent po przejściu na inny układ i kilku tygodni na powrót do formy.
- Nie polegaj na opisach na klawiszach. Pisanie bezwzrokowe oznacza, że układ powinny znać palce, a nie oczy.
- Jeśli piszesz w kilku językach, wybierz układ klawiatury, którą masz, a resztę obsługuj przełącznikiem metod wprowadzania w systemie operacyjnym. Na polskim układzie programisty piszesz po angielsku jak na zwykłym QWERTY, bo dodatkowe litery wymagają tylko AltGr.
Najczęściej zadawane pytania
Który układ klawiatury jest najszybszy?
Nie ma wiarygodnego dowodu, że jakikolwiek popularny układ jest istotnie szybszy dla większości ludzi. Znajomość i praktyka znaczą znacznie więcej niż sam układ.
Czy powinienem przejść na Dvoraka lub Colemaka?
Tylko jeśli jesteś ciekawy albo masz konkretny powód związany z wygodą. Przeuczanie się kosztuje tygodnie mniejszej wydajności, a korzyść w szybkości nie jest dobrze udowodniona.
Czy mogę ćwiczyć układ, którego nie mam?
Tak, ale Twoja fizyczna klawiatura nie będzie się zgadzać, więc nie zbudujesz prawdziwej pamięci mięśniowej. Najlepsze efekty daje ćwiczenie na klawiaturze z tym samym układem.
Dlaczego na niemieckich klawiaturach Y i Z są zamienione?
W niemieckim Z występuje znacznie częściej niż Y, więc dostało wygodniejsze miejsce w rzędzie górnym.
Umiejętność się przenosi, położenia klawiszy już nie. Wybierz układ zgodny z Twoją fizyczną klawiaturą, najpierw naucz się jego rzędu środkowego i korzystaj z lekcji dla swojego języka, by zbudować właściwą pamięć mięśniową.